الشيخ حسين المظاهري
15
مشق اخلاق (فارسى)
3 . چه كسى آدم است ؟ انسان مُركّب است از دو بُعد « معنوى يا ملكوتى » و بُعد « حيوانى يا ناسوتى » ؛ و اين دو جنبه ، دائماً در جنگند . اگر روح و جنبهء معنوى ما غلبه پيدا كند ، ما سرافرازيم ؛ با وجود اينكه كسى را به زمين نزدهايم ، بلكه « خودِمان » را زمين زدهايم ، امّا سرافرازيم ، و اگر به عكس شد ، يعنى جنبهء مادى ، بعد معنوى را به زمين زد ، سرافكندهايم ، شرمندهايم ، با وجودى كه كسى ما را مغلوب نكرده ، بلكه خودمان ، جنبهء معنوى را به زمين زدهايم . پس آدميّت ما به بُعد ملكوتى ماست . آدم كسى است كه وجدان اخلاقى ، گذشت ، ديگرگرايى و فداكارى در زندگىاش باشد ؛ اگر آهِ مظلومى را بشنود ، ناراحت شود ، گريه كند ، خوابش نبرد . به قول روايات : آدم كسى است كه اگر دست بينوايى را گرفت ، خوشحال شود و بناى زندگىاش اين باشد كه ديگرگرا باشد نه خودگرا . تن آدمى شريف است به جان آدميّت * نه همين لباس زيباست نشان آدميّت اگرآدمى بهچشم است و زبان و گوش و بينى * چه ميان نقش ديوار و ميان آدميّت